- 0 +

Żubr w Bieszczadach

Żubr w Bieszczadach

Piotr Brewczyński

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie

W polskie Bieszczady powrócił żubr 30 października 1963 roku. W dniu tym do zagrody kwarantannowej w Nadleśnictwie Stuposiany zostało przywiezionych pięć żubrów linii białowiesko-kaukaskiej – 2 z Pszczyny i 3 z Niepołomic. Wśród tych żubrów była tylko 1 krowa, resztę stanowiły byki. W dniu 10 listopada 1963 roku do zagrody zostały przywiezione jeszcze dwa żubry – byk i krowa. W dniu 4 maja 1964 roku wszystkie żubry wypuszczono na wolność. Dały one początek wschodniobieszczadzkiej populacji żubrów. Natomiast populacja zachodniobieszczadzka (również linii białowiesko-kaukaskiej) powstała w oparciu o żubry przywiezione do zagrody kwarantannowej w  Nadleśnictwie Komańcza. Jesienią 1976 roku przybyło tam 6 żubrów: 4 z Niepołomic i 2 z Ogrodu Zoologicznego w Krakowie. Żubry te przebywały w zagrodzie aż 4 lata, w trakcie których dowieziono jeszcze 12 dalszych żubrów. Po okresie aklimatyzacji przebywające w zagrodzie żubry wypuszczono na wolność. Miało to miejsce  w 1980 roku.

Obecnie populacja bieszczadzkich żubrów składa się z dwóch subpopulacji: wschodniej, obejmującej teren nadleśnictw: Stuposiany, Lutowiska, Cisna, i zachodniej, obejmującej teren nadleśnictw: Baligród, Lesko, Komańcza (ryc. 1). Do niedawna żubry z tych dwóch subpopulacji praktycznie nie kontaktowały się ze sobą, ale pojawia się coraz więcej obserwacji wskazujących na stykanie się osobników z tych dwóch ugrupowań. W ostatnich latach liczebność żubrów w Bieszczadach systematycznie wzrasta - na początku 2011 roku stwierdzono w Bieszczadach ponad 300 osobników (tab. 1). Najwięcej żubrów przebywa na terenie Nadleśnictwa Lutowiska, najmniej na terenie Nadleśnictwa Cisna i Stuposiany (wraz z Bieszczadzkim Parkiem Narodowym). Przyrost zrealizowany w bieszczadzkiej populacji żubra, oszacowany w oparciu o prowadzone obserwacje terenowe, wynosi około 10%.

Od prawie 50 lat ochroną i hodowlą bieszczadzkich żubrów zajmują się  leśnicy z terenu działania Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie (wcześniej Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w Przemyślu). Ich działania są prowadzone w następujących obszarach: zapewnienie opieki weterynaryjnej nad żubrami, dokarmianie stad żubrów w okresie zimy, monitorowanie wolnościowych stad żubrów, przeciwdziałanie okresowym lub stałym zagrożeniom dla żubrów (choroby, niska zmienność genetyczna i co za tym idzie wysoki stopień inbredu, brak koordynacji działań hodowlanych i ochronnych pomiędzy Polską, Słowacją i Ukrainą) oraz poszukiwanie możliwości zwiększenia liczebności bieszczadzkiej populacji żubrów.

Działania prowadzone przez podkarpackich leśników zostały dostrzeżone i docenione w  „Strategii ochrony żubra (Bison Bonasus) w Polsce” z sierpnia 2007 roku. Według tego dokumentu stado bieszczadzkich żubrów winno podlegać RDLP w Krośnie, który winien powołać Komisję Hodowlaną oraz jej Koordynatora. W celu zapewnienia właściwej koordynacji działań hodowlano-ochronnych i utworzenia polsko – słowacko - ukraińskiej metapopulacji żubrów w Karpatach, w oparciu o delegacje wynikają z zapisów Strategii…,  Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie wystąpił do Dyrektora Generalnego Ochrony Środowiska o formalne ustanowienie go opiekunem bieszczadzkich żubrów.  Pismem z dnia 12 października 2009 roku zn. DOPozgiz-4200/IV.A-35/1428/09/wo Dyrektor Generalny Ochrony Środowiska formalnie wskazał Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Krośnie jako opiekuna  bieszczadzkich żubrów.

Do roku 1999 działania leśników na rzecz ochrony i hodowli żubrów były finansowane ze środków własnych nadleśnictw. Koncentrowały się one głównie na dokarmianiu wolnobytujących stad w okresie zimy. Dla przykładu - koszt dokarmiania żubrów w Nadleśnictwie Baligród w I kwartale 1999 roku wyniósł ponad 5 tys. zł, za co zakupiono 12,8 tony karmy. Z uwagi na fakt, że nadleśnictwa nie mogły wydawać środków finansowych na dokarmianie gatunku chronionego, koszty te były odnoszone w gospodarkę łowiecką (żubry żyją na terenie nadleśnictw prowadzących ośrodki hodowli zwierzyny LP). Od 2000 roku RDLP w Krośnie realizuje projekt (wznawiany co 2 lata) Kompleksowa opieka nad żubrami na terenie nadleśnictw bieszczadzkich, finansowany w około 70% ze środków NFOŚiGW (tab. 2). Środki uzyskiwane w ramach tego projektu przeznaczane są w największej części na dokarmianie żubrów (w latach 2009-2010 zaplanowano zakup karmy za 167 tys zł, z czego w roku 2009 zakupiono  270 tony karmy za 84 tys. zł), opiekę weterynaryjną ( w latach 2009 i 2010 – 16 tys. zł) oraz lekarstwa (w latach 2009 i 2010 – 12 tys. zł).

Obecnie (lata 2010-2013) RDLP w Krośnie, wraz z Nadleśnictwami: Baligród, Komańcza, Lutowiska i Stuposiany, realizuje projekt Ochrona in-situ żubra w Polsce-część południowa o wartości 3,8 ml zł. Projekt ten zastąpił dotychczas realizowany projekt Kompleksowa opieka nad żubrami na terenie nadleśnictw bieszczadzkich, a dodatkowo został rozszerzony o stały monitoring żubrów oraz budowę zagrody aklimatyzacyjnej i pokazowej w Nadleśnictwie Stuposiany, dwóch odłowni w Nadleśnictwie Baligród i Lutowiska oraz remont istniejącej zagrody aklimatyzacyjnej w Nadleśnictwie Komańcza.

Monitorowanie wolnościowych stad żubrów

Jednym z  ważniejszych zadań ochronnych jest jest monitorowanie stad żubrów żyjących na wolności, w celu poszerzenia wiedzy na temat gatunku i jego zachowania na wolności oraz rozpoznania i szybkiego przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom. Monitoring ten jest prowadzony w ramach projektu Ochrona in-situ żubra w Polsce-część południowa stanowi kontynuację osobnego zadania realizowanego w latach 2001 -2009 pod nazwą Stały monitoring żubrów na terenie nadleśnictw bieszczadzkich, finansowanego przez WFOŚ (w latach 2001-2004 zadanie to było realizowane w ramach projektu Kompleksowa opieka nad żubrami na terenie nadleśnictw bieszczadzkich). Realizacja monitoringu została zlecona Stacji Badawczej Fauny Karpat Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Ustrzykach Dolnych, ale w wielu zadaniach uczestniczą leśnicy   z nadleśnictw bieszczadzkich, gdzie bytują żubry. W ramach tego zadania jest prowadzony monitoring:

  • przestrzenny, obejmujący m.in. określenie liczebności i przyrostu populacji , areału bytowania poszczególnych stad w cyklu rocznym, migracji sezonowych i rocznych oraz doboru i preferencji siedliskowych żubrów, wyznaczenie i uaktualnianie ostoi żubrów na terenie Bieszczadów, monitorowanie wykorzystania tych ostoi oraz wskazanie najważniejszych korytarzy migracyjnych żubrów oraz dokonanie oceny szkód wyrządzanych przez żubry w środowisku leśnym, ze szczególnym uwzględnieniem powierzchni szkód w drzewostanach,
  • genetyczny, obejmujący zbiór próbek (włosów, tkanek, odchodów) do wykonania analiz DNA w Zakładzie Genetyki i Hodowli Zwierząt SGGW, w celu uzyskania pełnego profilu genetycznego obecnie żyjącej populacji żubra w Bieszczadach, pozwalającego na skuteczną poprawę struktury genetycznej populacji żubrów bieszczadzkich poprzez introdukcję kolejnych wartościowych pod względem genetycznym osobników,
  • zdrowotny, prowadzony pod kątem chorób zakaźnych (głównie gruźlicy) i pasożytniczych.

Na szczególną uwagę zasługuje wyznaczenie ostoi żubrów, ze względu na ogromne znaczenie w ochronie i hodowli żubra. Jest to działanie pionierskie - Bieszczady stały się bowiem pierwszym obszarem Natura 2000 (PLC 180001 Bieszczady) z oficjalnie zatwierdzonymi ostojami dla chronionego tam gatunku dużego ssaka (Perzanowski et al. 2009). Ideą wyznaczenia ostoi było uniknięcie konfliktu pomiędzy potrzebą zapewnienia spokoju w rejonach występowania żubrów a prowadzeniem gospodarki leśnej. Ostoje żubrów i łączące je korytarze migracyjne, jako element sieci Natura 2000, zostały wyznaczone w 2008 roku, w oparciu o wieloletnie dane dotyczące rozmieszczenia populacji żubrów i miejsc ich sezonowych koncentracji oraz informacje zawarte w planach urządzenia lasu. W skład ostoi weszły bowiem te oddziały leśne, w których nie planuje się cięć ani innych intensywnych prac leśnych do końca obowiązywania aktualnych planów urządzenia lasu. W obrębie wyznaczonych ostoi wyróżnione zostały dwie strefy: 1. strefa poprawy warunków bytowania żubrów 2. miejsca szczególnie chronione. Lista obszarów wchodzących w skład wyznaczonych ostoi będzie weryfikowana w kolejnych latach, aby uwzględnić dynamikę użytkowania areału przez żubry. W obrębie korytarzy migracyjnych jedyne ograniczenie dotyczy zachowania ciągłości ekosystemów leśnych.

Przeciwdziałanie okresowym lub stałym zagrożeniom dla żubrów

Pomimo ogromnych wysiłków leśników, naukowców i pasjonatów, bieszczadzkie żubry zmagają się z licznymi problemami, wśród których wymienić należy choroby (głównie gruźlicę), niską zmienność genetyczną oraz brak koordynacji działań hodowlanych i ochronnych pomiędzy Polską, Słowacją i Ukrainą.

Gruźlica

Największym zagrożeniem dla bieszczadzkich żubrów jest gruźlica. Po raz pierwszy została ona stwierdzona w roku 1996, w stadzie żubrów bytującym na terenie ówczesnego Nadleśnictwa Brzegi Dolne. W latach 1997-2000 przeprowadzono odstrzały sanitarne (10 osobników). U wszystkich wyeliminowanych żubrów stwierdzono gruźlicę, wobec czego w czerwcu 2000 roku zapadła decyzja o likwidacji całego stada, liczącego wtedy 18 osobników. Do końca 2000 roku odstrzelono 6 żubrów, reszta stada wyniosła się z terenu Nadleśnictwa Brzegi Dolne i od 2001 roku nie ma ostoi na tym terenie. Po tej nie do końca udanej próbie eliminacji żubrów prof. Kita w ekspertyzie dotyczącej Oceny zdrowotności żubrów w Bieszczadach w 2000 roku, wykonanej na zlecenie Ministerstwa Środowiska nr 30/DLOPiK/2000/Z z dnia 7 listopada 2000 r. postawił tezę,  że nieodstrzelone żubry mogą stanowić źródło zakażenia dla pozostałych stad żubrów i jest wysoce prawdopodobne, że w latach następnych pojawią się nowe zakażenia lub zachorowania na gruźlicę u bieszczadzkich żubrów.  Czas pokazał, że obawa ta była uzasadniona, mimo iż przez kilka kolejnych lat problem gruźlicy u żubrów w Bieszczadach nie pojawił się. Zrodziła się nawet nadzieja, że może zagrożenie gruźlicą minęło. Nie zburzyło tej nadziei nawet znalezienie w dniu 13 września 2007 roku w Maniowie  (Nadleśnictwo Komańcza) żubra ze złamaną nogą, u którego po dostrzeleniu stwierdzono w badaniach bakteriologicznych obecność prątka Mycobacterium bovis (badania w ramach projektu badawczego realizowanego pod kierunkiem dr hab. Krzysztofa Anusza – SGGW w Warszawie). Dopiero wydarzenia z 2010 i 2011 roku sprawiły, że zagrożenie gruźlicą wśród żubrów w Bieszczadach ponownie stało się wiodącym problemem w ochronie i hodowli żubrów w tym rejonie.

27 lutego 2010 roku na terenie Nadleśnictwa Stuposiany został znaleziony martwy żubr (krowa w wieku ok. 7 lat). Wezwany na miejsce zdarzenia Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ustrzykach Dolnych na podstawie wstępnych badań sekcyjnych i zmian anatomopatologicznych typowych dla gruźlicy, zdiagnozował uogólnioną postać choroby, która prawdopodobnie doprowadziła do śmierci zwierzęcia. Wyniki badań węzłów chłonnych i wycinków narządów wewnętrznych pochodzących od padłego żubra, wykonanych przez Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, były dodatnie i potwierdziły w badanym materiale obecność prątków kwasoopornych Mycobacterium bovis. Po zasięgnięciu opinii Komisji Hodowlanej ds. ochrony i hodowli żubrów Dyrektor RDLP w Krośnie wystąpił do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o zgodę na odstrzał 6 żubrów z terenu nadleśnictw Stuposiany i Lutowiska, w celu zbadania stanu zdrowotnego wolno żyjącej populacji żubrów we wschodniej części Bieszczadów, gdzie została znaleziona martwa krowa. Po otrzymaniu zezwolenia, w dniach 22, 23 i 26 marca odstrzelono trzy żubry (w wieku 4, 8 i 18 lat) na terenie Nadleśnictwa Lutowiska. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ustrzykach Dolnych w badaniu anatomopatologicznym nie stwierdził u pozyskanych osobników widocznych objawów gruźlicy. Wyniki badań węzłów chłonnych i wycinków narządów wewnętrznych pochodzących od odstrzelonych żubrów, wykonanych przez Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach były również ujemne – u żadnego z 3 odstrzelonych żubrów nie stwierdzono  obecności prątków Mycobacterium bovis. Niestety, pomimo ogromnych wysiłków, nie  udało się odstrzelić ani jednego żubra z terenu Nadleśnictwa Stuposiany, gdzie znaleziono wcześniej martwą krowę.

Rok później, 19 lutego 2011 roku na ternie Nadleśnictwa Stuposiany, została znaleziona kolejna martwa krowa żubra. Zwierze odnaleziono w stanie zaawansowanego rozkładu tkanek, ponadto było ono częściowo zjedzone przez niedźwiedzia. Pomimo to Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ustrzykach Dolnych podczas oględzin znalazł  i pobrał do badań w kierunku gruźlicy kilka próbek materiału  ze zmienionych chorobowo tkanek. Niedługo potem, znaleziono żubra – byka w wieku około 15-16 lat, o widocznych objawach chorobowych. Żubr miał problemy z oddychaniem i poruszaniem, był skrajnie wychudzony. W dniu 3 marca 2011 roku, w oparciu o decyzję Dyrektora Generalnego Ochrony Środowiska DOP-OZGIZ.6401.06.05.2011.1s z 2 marca 2011 roku, żubr ten został dostrzelony (znajdował się już praktycznie w stanie agonii). Miejsce znalezienia i dostrzelenia tego żubra znajdowało się niedaleko miejsca, gdzie wcześniej znaleziono padłą krowę. W trakcie sekcji wykonanej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ustrzykach Dolnych, zostały stwierdzone zmiany chorobowe wskazujące na uogólnioną, wielonarządową gruźlicę (ryc. 2).

Wyniki badań węzłów chłonnych i wycinków narządów wewnętrznych pochodzących od tych dwóch żubrów, wykonanych przez Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, były dodatnie – u obu osobników stwierdzono  obecności prątków gruźlicy  bydła - Mycobacterium bovis.

27 marca 2011 roku na terenie Nadleśnictwa Stuposiany w pobliżu  granicy z Bieszczadzkim Parkiem Narodowym (potok Halicz w pobliżu Błękitnej Drogi) zostało zaobserwowane stado żubrów, w którym znajdowały się trzy osobniki wykazujące wyraźne oznaki chorobowe – były mocno wychudzone, osowiałe, trzymały się na uboczu stada, pozwoliły podejść do siebie na bardzo bliską odległość. Objawy były podobne do tych zaobserwowanych u osobnika dostrzelonego w dniu 3 marca tego roku. W następnym dniu pracownicy Nadleśnictwa Stuposiany próbowali odszukać zauważone stado. Okazało się, że żubry przeszły w nocy na teren BdPN. Podjęta wspólnie z pracownikami BdPN akcja odnalezienia chorych żubrów nie powiodła się (trudny teren, brak śniegu).

Przypadki te jednoznacznie wskazują, że na terenie bytowania stad z Nadleśnictwa Stuposiany i Bieszczadzkiego Parku Narodowego mamy czynne nowe ognisko gruźlicy (ryc. 3). Opisany stan faktyczny wydaje się także jednoznacznie wskazywać na endemiczne występowanie  gruźlicy bydlęcej u żubrów w Bieszczadach i wymaga podjęcia wspólnych działań ukierunkowanych zarówno na ochronę tych zwierząt, jak też zapewnienie bezpieczeństwa sanitarno weterynaryjnego terenów ich  bytowania. Jednak dotychczasowe wyniki badań (zwłaszcza dotyczące aktualnej sytuacji zdrowotnej  subpopulacji zachodniej żubra)  nie są wystarczająco reprezentatywne dla pełnej oceny sytuacji zdrowotnej żubrów w całych Bieszczadach, dlatego konieczne jest prowadzenie dalszego ich monitoringu pod kątem gruźlicy. Monitoring ten winien być oparty o badania anatomopatologiczne wszystkich padłych zwierząt oraz laboratoryjne badania potwierdzające w kierunku gruźlicy, monitorowanie pod kątem zakażenia gruźlicą wszystkich stad żubrów w Bieszczadach poprzez odstrzał sanitarny oraz pobieranie prób narządów i tkanek od osobników pozyskiwanych losowo (zaleca się także podjęcie prób immobilizacji i przyżyciowych badań w kierunku gruźlicy), badania rozszerzone na inne gatunki, mogące być potencjalnymi ogniwami występowania i szerzenia się gruźlicy ( w Bieszczadach został wyizolowany w latach 2005 - 2008 prątek gruźlicy bydlęcej od borsuka,  prątek gruźlicy ludzkiej od trzech wilków, a prątki ptasie od 28 jeleni i 9 dzików (Welz 2010)), badania diagnostyczne u bydła na terenach kontaktowych z żubrami, ustalenie źródeł pochodzenia izolowanych prątków z zastosowaniem technik biologii molekularnej Oprócz monitoringu pod kątem gruźlicy należy doraźnie podjąć próbę  izolacji stada bytującego na terenie Nadleśnictwa Stuposiany i Bieszczadzkiego Parku Narodowym od stad bytujących w innych nadleśnictwach.

Niska zmienność genetyczna

Poważnym problemem populacji bieszczadzkich żubrów jest bardzo niska zmienność genetyczna, co potwierdziły wyniki analizy polimorfizmu DNA (Nowak Z. et al. 2009). Badania te potwierdzają wyniki analizy rodowodowej, zgodnie z którą w populacji wschodniej nie są reprezentowani dwaj założyciele, a w populacji zachodniej ponad 80% stanowią geny dwóch przodków. Aby zwiększyć zmienność genetyczną bieszczadzkich żubrów, systematycznie prowadzone jest zasilanie miejscowej populacji wyselekcjonowanymi pod względem genetycznym osobnikami z hodowli zamkniętych. W ostatnich latach sprowadzono z hodowli zamkniętych i wypuszczono ma wolność :

  • w 2001 r. – cztery żubry skandynawskie
  • w 2005 r. i 2006 r. – trzy żubry z Czech (Praga)
  • w 2008 r. - cztery osobniki z Irlandii, dwa z Niemiec i dwa ze Szwecji.

Z uwagi na posiadanie 1 zagrody adaptacyjnej na terenie Nadleśnictwa Komańcza, nowe żubry z hodowli zamkniętych zasilały jedynie populację zachodnią (baligrodzko - komaniecką). Aby temu zaradzić, planowane jest zbudowanie drugiej zagrody na terenie Nadleśnictwa Stuposiany, która obok podstawowej funkcji (zagroda pokazowa), umożliwi wprowadzanie nowych żubrów do populacji wschodniej.

Poszukiwanie możliwości zwiększenia liczebności bieszczadzkiej populacji żubrów

Kolejne utrudnienia w hodowli i ochronie żubra w Bieszczadach stwarza niewystarczająca liczebność stad bytujących na przygranicznych obszarach po stronie Słowacji i Ukrainy, a także brak koordynacji działań ochronnych i hodowlanych w odniesieniu do stad w Polsce, Słowacji i Ukrainie.  Pierwsze próby rozwiązania tej sytuacji zostały podjęte przez RDLP Krośnie w 2009 roku są kontynuowane na bieżąco.

Zgodnie ze Strategią Ochrony Żubra (Bison Bonasus) w Polsce (2007) liczebność zapewniająca stabilność genetyczną i demograficzną bieszczadzkich żubrów to około 400 osobników. Jednak z uwagi na ograniczoną poziomem szkód w lasach i otaczających je polach uprawnych pojemność środowiska, możliwości wzrostu liczebności żubrów w polskich Bieszczadach nie są duże. Strategia zakłada więc powstanie karpackiej tzw. metapopulacji żubrów, w skład której winny wchodzić nie tylko stada bytujące na terenie polskich Bieszczadów (oraz w przyszłości także Beskidu Niskiego na terenie Magurskiego Parku Narodowego), ale również na przygranicznych terenach po stronie słowackiej i ukraińskiej. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych, sprawująca opiekę nad bieszczadzkimi żubrami, podjęła działania zmierzające do utworzenia takiej metapopulacji. W tym celu Dyrektor RDLP w Krośnie w dniu 15 czerwca 2009 roku powołał Komisję Hodowlaną ds. ochrony i hodowli żubrów na terenie RDLP w Krośnie, do której zadań należy m.in. nawiązanie współpracy transgranicznej z jednostkami zarządzającymi populacjami żubra na Słowacji i Ukrainie w zakresie wypracowania wspólnych zasad ochrony i gospodarowania karpacką metapopulacją żubra. Prace Komisji koordynuje Piotr Brewczynski, Naczelnik Wydziału Ochrony Ekosystemów Leśnych RDLP w Krośnie.

30 czerwcu 2009 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli RDLP w Krośnie oraz Komisji Hodowlanej ze stroną Słowacką i Ukraińską, w celu nawiązania współpracy w zakresie hodowli i ochrony żubrów (ryc. 4). Na spotkaniu ustalono, że główne obszary współpracy winny dotyczyć wymiany informacji o liczebności żubrów, ich rozmieszczeniu i migracjach, stanie zdrowotnym populacji żubrów ze szczególnym uwzględnieniem chorób zakaźnych (głównie gruźlicy) oraz możliwościach przyrodniczych, społecznych i prawnych  rozszerzenia areałów bytowania populacji. Przedyskutowano również możliwości osiągnięcia docelowej liczebności metapopulacji żubra w regionie (400 osobników), gwarantującej jej stabilność genetyczną i demograficzną. Obecnie na pograniczu Polski, Słowacji i Ukrainy, na obszarze planowanego utworzenia karpackiej metapopulacji żubrów linii białowiesko-kaukaskiej, najwięcej – około 300 osobników - bytuje w Polsce w dwóch subpopulacjach: zachodniobieszczadzkiej i wschodniobieszczadzkiej. Na Słowacji aktualnie przebywa stado liczące 7 osobników (PN Połoniny), natomiast na Ukrainie stado majdańskie (Turka-Skole) liczące 8 osobników wolnożyjących oraz 7 w zagrodzie adaptacyjnej. Razem daje to liczebność metapopulacji karpackiej na poziomie około 320 osobników. Istnieją realne możliwości zwiększenia liczebności żubrów na terenie Słowacji (wg deklaracji przedstawicieli PN Połoniny do około 20 osobników), Ukrainy (do około 50 osobników) oraz wprowadzenie żubrów na teren Magurskiego Parku Narodowego, który ma idealne warunki dla bytowania tego gatunku. Doprowadzenie do zwiększenia liczebności żubrów na Słowacji i Ukrainie oraz powstania nowego stada na terenie Magurskiego Parku Narodowego jest jednym z  priorytetów w gospodarowaniu populacją żubrów przez RDLP w Krośnie.

W dniu 7 lipca 2011 roku odbyło się bilateralne spotkanie pomiędzy leśnikami z RDLP w Krośnie a ukraińskimi leśnikami i przedstawicielami parków narodowych z obwodu lwowskiego, w sprawie współpracy w obszarze przygranicznym w zakresie hodowli i ochrony żubrów.

Najważniejsze zadania jakie stoją w chwili obecnej przed RDLP w Krośnie to:

  1. nawiązanie współpracy z właściwymi ds. żubrów organami Ukrainy i Słowacji w zakresie hodowli i ochrony żubrów w obszarze przygranicznym Polski, Słowacji i Ukrainy w ramach wspólnej, karpackiej metapopulacji żubrów,
  2. doprowadzenie do zwiększenia liczebności żubrów na Słowacji i Ukrainie oraz powstania nowego stada na terenie Magurskiego Parku Narodowego,
  3. przeciwdziałanie zagrożeniu gruźlicą u żubrów w Bieszczadach.

 

Literatura

  1. Anusz K. 2008. Sprawozdanie z  projektu badawczego. Sąsiedztwo bytowania żubrów oraz innych zwierząt wolno żyjących i bydła domowego w Bieszczadach a krążenie Mycobacterium bovis.
  2. Kita J. 2001. Ekspertyza na temat: Ocena zdrowotności żubrów w Bieszczadach w 2000 roku. Ekspertyza wykonana  na zlecenie Ministerstwa Środowiska nr 30/DLOPiK/2000/Z z dnia 7 listopada 2000 r.
  3. Nowak Z. Olech W. Bukowczyk I, Perzanowski K., Krzewska L. 2009. Zmienność genetyczna wschodniej i zachodniej populacji żubrów bieszczadzkich. Europen Bison Conservation Newsletter Vol 2.
  4. Perzanowski K., Januszczak M., Wołoszyn-Gałęza A. 2009. Management of Wisent population within a Natura 2000 site. European Bison Conservation Newsletter Vol 2, pp: 34-39.
  5. Strategia ochrony żubra (Bison bonasus) w Polsce. Warszawa. 2007.
  6. Welz M. 2010. Sytuacja epizootiologiczna wśród zwierząt gospodarskich i wolno żyjących na terenie Bieszczad z uwzględnieniem zakażeń Mycobacterium bovis. Praca doktorska.

 

 

 

 

 

 

 

 


 



wstecz

Partnerzy Projektu
Beneficjent Główny
  • Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie
Dane adresowe
Partnerzy Projektu
  • Nadleśnictwo Baligród
  • Nadleśnictwo Komańcza
  • Nadleśnictwo Lutowiska
  • Nadleśnictwo Stuposiany
Dane adresowe
Galeria zdjęć
Wszystkie zdjęcia
Newsletter
Jeśli chcesz być powiadamiany o nowościach zapisz się do biuletynu!
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko
Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej